ROTTERDAMSE MAASTUNNEL
Nieuwe mortel en toplaag voor de plafonds van de Rotterdamse Maastunnel
De Rotterdamse Maastunnel is geen gewone tunnel. Als eerste verkeerstunnel van Nederland draagt hij de status van rijksmonument — en dat maakt grootschalig betononderhoud tot een uitzonderlijk complexe opgave. Hompert-Renes werd aangesteld als hoofdaannemer voor de renovatie van de tunnelplafonds, waarbij hogedruk waterstralen beton de enige verantwoorde methode bleek om de oude pleisterlagen te verwijderen zonder de historische ondergrond te beschadigen.
Waarom hogedruk waterstralen beton en niet de traditionele hakhamer?
Dit is precies de vraag die opdrachtgever gemeente Rotterdam zich stelde voorafgaand aan de aanbesteding. De Maastunnel dateert uit 1941 en is destijds afgebouwd onder Duits toezicht. Alle technische documentatie over de gebruikte materialen — welke mortels, welke verhoudingen, welke afwerklagen — ontbreekt volledig. Vooronderzoek gaf een globaal beeld, maar geen zekerheid over wat er achter de pleisterlagen schuilt.
Dat maakt de hakhamer ongeschikt. Trillingen en slagkrachten die bij mechanisch hakken vrijkomen, veroorzaken scheurvorming en kunnen de eronder liggende chamottetegels beschadigen. Die tegels — oorspronkelijke brandwerende kleitegels — zijn onlosmakelijk verbonden met de monumentale waarde van de tunnel. Na een technische proef in september koos gemeente Rotterdam daarom expliciet voor hogedruk waterstralen beton: een techniek waarbij water onder extreem hoge druk de pleisterlaag afbreekt zonder noemenswaardige trillingen of zijdelingse krachten op de constructie.
Wat is hogedruk waterstralen beton precies?
Hogedruk waterstralen beton — ook wel hydrodemolition genoemd — is een methode waarbij water onder een druk van doorgaans 1000 tot 3000 bar gericht op een betonoppervlak wordt gespoten. Het water dringt door in de zwakkere zones van de pleister- of betonlaag en breekt het materiaal van binnenuit af. Het omliggende, intacte beton blijft nagenoeg onbeschadigd. De methode is bij uitstek geschikt voor renovatieprojecten waarbij de wapening gespaard moet blijven en waarbij nauwkeurige selectiviteit vereist is — precies de condities die de Maastunnel stelt. Bij dit project werkte Hompert-Renes met een druk van 2800 bar, ruim voldoende om de harde historische pleisterlaag te verwijderen.
De aanpak: robots, vacuüm en waterzuivering
Voor de uitvoering zette Hompert-Renes vier op afstand bestuurbare robots in. Deze machines zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor de scheepvaart maar zijn uitstekend inzetbaar bij hogedruk waterstralen beton in een tunnelomgeving. Elke robot beschikt over drie sneldraaiende rotors met elk 24 nozzles. Rondom de rotors loopt een rand van borstels die via veren strak op het oppervlak wordt gedrukt, waardoor een vacuüm ontstaat. Al het vrijkomende materiaal — water, pleisterresten en stof — wordt direct afgezogen en opgeslagen in afgesloten wagens.
Het afvalwater werd afgevoerd naar een tijdelijke waterzuiveringsinstallatie die door Jurjen Volmer-IS buiten de tunnel werd opgebouwd en onderhouden. Daar worden water en vaste stoffen van elkaar gescheiden; chemisch afval wordt vervolgens naar een erkende verwerker getransporteerd. Een gesloten keten, van begin tot eind.
Hompert-Renes werkte met twee grotere en twee kleinere robots. Wanneer alle machines optimaal op elkaar zijn afgesteld haalt het systeem een werkbaan van vijftig meter lang en tachtig centimeter breed in tien minuten. Per rijbuis gaat het om circa 8600 m² te behandelen oppervlak. Omdat hoge waterdruk ook hoge temperaturen genereert, moeten slangen en pompen periodiek worden gekoeld — continu doorwerken zonder onderbreking is daardoor niet mogelijk.
Millimeterwerk langs de chamottetegels
De grootste uitdaging bij dit project lag niet in de techniek zelf, maar in de precisie waarmee die moest worden toegepast. De Maastunnel is een rijksmonument en de chamottetegels mogen onder geen beding worden beschadigd. Vlak langs de tegels werd daarom uitsluitend de kleinere robot ingezet: een machine met drie koppen die strak langs de tegelrand opereert en de pleisterlaag verwijdert zonder het tegeloppervlak te raken.
De tunnel werd in drie maanden aangepakt: van 4 januari tot en met 4 april. Elke nacht tussen 22.00 en 06.00 uur, en elk weekend, sloot één rijbuis voor het werk. Daarna volgde de tweede buis, waarna de twee bovenliggende fietsers- en voetgangersbuizen aan de beurt kwamen.
Van kale betonschil naar afgewerkt plafond
Hogedruk waterstralen beton is slechts de eerste stap in een gelaagd renovatieproces. Pas nadat Hompert-Renes de oude pleisterlagen volledig had verwijderd, kon onderaannemer Gebr. van Kessel Speciale Technieken uit Tilburg het vrijliggende beton inspecteren en repareren. Schades, scheuren en onvolkomenheden werden hersteld voordat een nieuwe pleister- en toplaag kon worden aangebracht. Die afwerking verzorgden Van Kessel en schildersbedrijf N. van der Ham uit Rotterdam gezamenlijk — pas in die allerlaatste fase komt het coatingwerk in beeld.
Het resultaat is een tunnelplafond dat niet alleen technisch in orde is, maar ook de monumentale uitstraling van de Maastunnel volledig intact laat.
Wilt u weten of hogedruk waterstralen beton ook geschikt is voor uw renovatieproject? Bekijk ons overzicht van hydrodemolition en hogedruk waterstralen of neem direct contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek.
Foto gallerij
